• 1
  • 2
czwartek, 23 grudzień 2021 16:03

Tradycja w narodzie rzecz święta

Napisała
pixabay.com pixabay.com

Elementem odrębności każdego kraju jest, między innymi, kultywowanie przejmowanych z pokolenia na pokolenie różnego rodzaju tradycji. W związku ze zbliżającymi się świętami Bożego Narodzenia skupimy się właśnie na obrzędach i tradycjach z nimi związanych. Jakie zwyczaje do dziś zostały zachowane na Podlasiu?

Polacy bardzo pielęgnują i celebrują obchody ważnych świąt, zarówno państwowych, jak i kościelnych. Każdy region naszego kraju ma swoje zwyczaje, które go charakteryzują. Boże Narodzenie to bardzo podniosły i barwny czas w naszym życiu. Ubieranie choinki, przygotowanie 12 potraw na wigilijny stół, oczekiwanie na pierwszą gwiazdkę, wybaczanie sobie wzajemnie win podczas łamania się opłatkiem, czy też zostawianie wolnego miejsca przy stole dla niespodziewanego gościa, to tylko niektóre bożonarodzeniowe tradycje.

Jakie zwyczaje zostały zachowane przez lata na Podlasiu?

Podlasie to region odznaczający się bogactwem natury, gdzie przenikają się kultury, języki, obyczaje, także przesądy. Dominują tutaj dwa wyznania: katolicyzm oraz prawosławie i wbrew pozorom więcej je łączy, niż dzieli.

Aby przekonać się o tym, jak bardzo tradycje zakorzenione są w społeczności Podlasia, rozmawialiśmy z przedstawicielką jednego z Kół Gospodyń Wiejskich w tym regionie. O tradycjach, które do dziś dzie są tutaj kultywowane, opowiedziała nam pani Tamara Tyszkiewicz-Winogrodzka ze Stowarzyszenia Kół Gospodyń Wiejskich w Dąbrówkach.

Od jak dawna działa Koło Gospodyń Wiejskich w Dąbrówkach i w jaki sposób swoją działalnością wpływa na podtrzymywanie różnego rodzaju tradycji podlaskich? Czy wiedza osób skupionych w KGW jest przekazywana młodemu pokoleniu? W jaki sposób?

Nasze Koło działa od czerwca 2011 roku. Realizujemy różnorodne projekty i zadania publiczne kultywujące tradycje lokalne. Często realizujemy warsztaty kulinarne, kreatywne, które mają charakter zajęć familijnych. Podczas tych zajęć przekazywane są zwyczaje, tradycje, przepisy. Gdy nie było pandemii, co roku organizowaliśmy dla mieszkańców Dąbrówek spotkania opłatkowe, podczas których były prezentowane jasełka w różnych formach, śpiewane były przez Zespół Dąbrówka oraz dziecięcy chór prawosławny kolędy. Księża (katolicki i prawosławny) odprawiali krótkie błogosławieństwa, a na koniec wszyscy składaliśmy sobie nawzajem życzenia. Więcej szczegółów na naszej stronie www.kgwdabrowki.org.

Jakie obrzędy i tradycje związane ze świętami Bożego Narodzenia przetrwały do dziś? Pasterka, Mikołajki, jakieś szczególne dla Podlasia ozdoby, przybranie wigilijnego stołu itp.?

Wielu mieszkańców Dąbrówek kultywuje tradycje Bożego Narodzenia. Dotyczy to obydwu wyznań – zarówno społeczności prawosławnej, jak i katolickiej. Wszystkie religijne obrzędy są przestrzegane przez większość mieszkańców: udział w mszach, Pasterka, przestrzeganie postu, przestrzeganie tradycyjnych potraw oraz przepisów, ubieranie choinek w tradycyjne ozdoby (pierniczki, cukierki, łańcuchy, gwiazdy), kolędowanie.

Jakie potrawy wigilijne są charakterystyczne dla Podlasia? Które przetrwały z dawnych lat i do dziś są podawane na świąteczny stół?

Do dzisiaj przetrwało dużo potraw wigilijnych, które są rok rocznie przygotowywane. Są to różne potrawy na bazie leśnych grzybów, np. kotlety smażone z grzybów, pierogi z kapustą i grzybami oraz ryby, śledzie, potrawy z makiem (łazanki lub kutia), barszcz z uszkami, a niekiedy zupa grzybowa z łazankami.

Czy w podlaskich rodzinach istnieje zwyczaj obdarowywania się prezentami pod choinką? Czy są jakieś podarki, które najczęściej domownicy znajdują pod świątecznym drzewkiem (dzieci i dorośli)?

Zwyczaj prezentów pod choinką ma się dobrze. Można powiedzieć, że przybiera na znaczeniu. Kiedyś nie było tak dużo prezentów. Dla dzieci to bardzo ważna chwila – oczekiwanie na Mikołaja, rozpakowywanie prezentów. Dla dzieci są to przeważnie zabawki lub słodycze, a dla dorosłych zwykle drobne upominki, np. kosmetyki. Raczej nie ma typowych prezentów.

Jakie kolędy śpiewa się na Podlasiu?

Śpiewane są tradycyjne kolędy, zarówno katolickie, jak i prawosławne. Zresztą są to często te same kolędy, tylko śpiewane w różnych językach.

Symbolem nadchodzących świąt Bożego Narodzenia są też oczywiście, pojawiające się na placach miejskich oraz na skwerkach małych miasteczek i wiosek, przystrojone odświętnie choinki. Trudno wyobrazić sobie, żeby również w jakimś domu, podczas tych świąt, zabrakło tak ważnego symbolu, jakim jest właśnie to świąteczne drzewko. Nie jest ważne, czy będzie to świeży, pachnący iglak, czy też wykonany z tworzywa sztucznego. Ważne, żeby skupiało wokół rodzinę, żeby było pięknie przystrojone, żeby śpiewane wspólnie kolędy były dopełnieniem tego niepowtarzalnego, magicznego okresu w roku.

Życzymy wszystkim augustowianom, tym dorosłym i tym małym, aby te święta były dla wszystkich zdrowe i szczęśliwe i aby spełniły się wszystkie marzenia!

Gruby Benek