• 1
  • 2
  • 3
niedziela, 10 kwiecień 2016 16:37

Magiczny ptak

Napisane przez IT

Jednoznacznie kojarzony z Polską, zwiastun wiosny... bocian biały. Dawniej zwany boćkiem, busłem, wojtkiem, klekotką. Obecny w kulturze wsi od zawsze, bohater licznych przesądów, legend i powiedzeń ludowych.

Nasze prababcie wierzyły, że bocian jest ptakiem "magicznym" – przynosi szczęście, chroni przed pożarami, przepowiada pogodę, urodzaj czy zamążpójście dziewczyny. Zabiegano o to, by w każdym gospodarstwie mieć przynajmniej jedno bocianie gniazdo. Bo bocian przyjmował "gościnę" tylko u dobrych, uczciwych ludzi, omijając kłótliwych i gnuśnych. "Bociana sprowadzić" – znaczyło szczęście sprowadzić na swój dom. To też zarówno u szlachty jak ludu zaciągano w tym celu na szczyty dachów i wierzchołki drzew stare brony i koła wozowe z wiechciem barłogu, a niekiedy i jakimś błyszczącym przedmiotem" – czytamy w "Encyklopedii Staropolskiej" Zygmunta Glogera. Bociany zakładały ponoć gniazda tylko w tych miejscach, gdzie nie biją pioruny, tak więc wierzono w ich ochronę przed pożarami. Jeszcze dziś funkcjonuje powiedzenie "Gdzie bocian na gnieździe siedzi, tam piorun nie uderzy".

Z zachowania bocianów wróżono pogodę. Jeżeli latały wysoko, miało to zwiastować ładną pogodę, jeżeli nisko – brzydką. Suchy bocian przynosił suszę, a mokry lub brudny – deszczowe lato. Także gdy ptaki w czasie wychowywania młodych znosiły do gniazda wyściółkę, miało to być zapowiedzią nadchodzących deszczy. Inny przesąd związany był z wyrzucaniem przez bociany jaj, co wskazywało na urodzajny rok.

Powrót bocianów z afrykańskich podróży był i jest nadal utożsamiany z budzeniem się przyrody do życia na wiosnę. Pojawienie się tych ptaków wróżyło szybkie nadejście cieplejszych dni – "Gdy około św. Józefa bociany przylatują do nas, to mówią o nich, że resztki zimowego śniegu przynoszą na skrzydłach". Mówiono też: "Jak bocian przyleci (na wiosnę), możecie wyjść na dwór, dzieci". Jeżeli pierwszego ujrzanego bociana spostrzeżemy w locie, to pewne, że tego roku w pracy będzie nam się wiodło, a uczniowie bez problemu "przelecą" do kolejnej klasy. Jeżeli natomiast będzie stał, na gnieździe lub na łące, wtedy i pomyślność nas opuści. Panny na wydaniu analogicznie wróżyły sobie rychłe zamążpójście (lecący bocian) lub pozostanie w panieństwie (stojący bocian). Jednak najbardziej rozpowszechnionym wierzeniem dotyczącym bociana jest przypisywanie mu przynoszenia dzieci. Już samo zobaczenie bociana wysiadującego jajka wróżyło powiększenie rodziny u gospodarza.

Ponieważ nie jest płochliwy i osiedla się w pobliżu gospodarstw, w bocianie widziano też cechy ludzkie. Przypowieść ludowa opowiada, jak to Bóg stworzył białe upierzenie bociana, podczas gdy Diabeł dał mu czarne skrzydła. Ptak otrzymał więc zarówno dobre, jak i złe odruchy. Wierzono też, że bocian pochodzi od człowieka, który za swoje grzechy został ukarany – "Chrystus Pan jakiegoś obmówcę zamienił w bociana i kazał mu odtąd świat z plugastwa oczyszczać".

Niektóre z przesądów i powiedzeń naszych prababek przetrwało do naszych czasów, co świadczy o tym, jak bardzo bocian był i nadal jest związany z życiem ludzi na wsi.

Cytaty pochodzą z "Encyklopedii staropolskiej ilustrowanej" Zygmunta Glogera

Skomentuj

W związku ze zmianą systemu komentarzy, użytkownicy zarejestrowani przed dniem 18.04.2019r. muszą na nowo utworzyć konto na portalu, ponieważ konta użytkowników oraz komentarze ze starego systemu nie były migrowane.

DrewSot