• 1
  • 2
niedziela, 06 wrzesień 2015 14:32

Zapamiętaj:"Retvizan"

Napisał

- tak zawsze powtarzał mi młodszy brat babki, kiedy byłam młodsza. Nie wiedziałam nawet co to znaczy, ale brzmiało intrygująco- wspomina jedna z mieszkanek Augustowa, członek rodziny, do której należał Edward Szczęsnowicz- carski admirał, komendant jednego z największych pancerników eskadry portarturskiej.

Mikołaj Szczęsnowicz po powstaniu listopadowym jako zesłaniec znalazł się w Archangielsku. Tam w 1853 r. przyszedł na świat jego syn, Edward, przyszły wiceadmirał floty rosyjskiej. W XIX w. Polacy, którzy zamierzali związać swoje życie zawodowe z morzem, nie mieli innego wyboru jak tylko służba we flotach państwa zaborczych. W 1862 młody Edward z rodziną przypłynął do swojego nowego domu- bazy morskiej w Kronsztadzie w okolicach Petersburga. W 1867 wstąpił do elitarnej Szkoły Morskiej, pływał na okrętach parowo-żaglowych, a jako siedemnastolatek rozpoczął służbę w rosyjskiej flocie wojennej. W 1976 roku został zaliczony do korpusu oficerów broni torpedowo- minowej z uprawnieniami oficera torpedowego II klasy. Owa, nowa w tamtych czasach tematyka stała się jego specjalizacją. W ciągu całej swojej kariery stworzył szereg publikacji poświęconych temu rodzajowi broni, przeprowadził wiele prób praktycznych, wykładał na uczelniach, a w 1988 r. złożył w ministerstwie projekt "wykorzystania torpedowców jako głównego środka obrony wybrzeża Morza Bałtyckiego w przypadku zagrożenia ze strony niemieckiej." Od 1876r pływał na "Czarodziejce"- dwuwieżowej łodzi pancernej. Stopniowo awansował, dowodząc jednocześnie na różnych jednostkach m.in.: na krążowniku torpedowym "Wojewoda", krążowniku "Zabijaka", okręcie- hulku "Bogatyr". Przybywało mu też medali i odznaczeń. Awansowany do stopnia komandora został oddelegowany do Stanów Zjednoczonych , by nadzorować budowę dwóch okrętów- ogromnego pancernika "Retvizan" i krążownika "Wariag". W 1905 r. jako kontradmirał objął nadzór nad okrętami podwodnymi przy Zarządzie Stoczni Bałtyckiej. Brał udział w wojnie rosyjsko- tureckiej 1877- 1878 i rosyjsko- japońskiej w latach 1904-1905, podczas której właśnie na Retvizanie wziął udział w jedenastu starciach przeciwko flocie japońskiej, szczególnie odznaczając się podczas walk pod Port Artur i na Morzy Żółtym, gdzie został ranny.

Sam słynny Retvizan posiadał długość 117,00/114,60m, szerokość 22,02 m i wyporność 12902 tony Wyposażono go w 36 dział różnego kalibru, działka, karabiny maszynowe, 6 rur torpedowych, wieże artylerii glównej 229mm. Miał też możliwość przyjęcia na pokład 45 min morskich. W załodze znajdowało się 28 oficerów oraz 750 podoficerów i marynarzy. W 1905r. Został zatopiony i skreślony z list jednostek rosyjskiej marynarki wojennej. Podniesiony z dna przez Japończyków przyjął nazwę "Hizen".

Edward Szczęsnowicz nigdy nie wrócił do kraju. Zmarł w 1911r. Pochowano go w huku salw na cmentarzu Wyborskim Petersburga. Do dziś nie zachował się ani jego dom, ani grób, ani nawet sam cmentarz. Mikołaj Szczęsnowicz spoczywa w Augustowie.

I choć ze wschodniej Polski do floty rosyjskiej, albo na Morze Żółte daleka droga, jak zauważyła wspomniana we wstępie mieszkanka naszego miasta – czasami jednak świat jest mały.
___________________________________________________

Zdjęcia- d1-d9- rosyjska kisążka- Gławnije eskadrienogo bronienosca- Retvizan: E.N Szensnowicz /d11-d12- prywatne skany/ a, d20 - Morza. Statki i okręty ( magazyn) art- Polacy na Retvizanie/ d13-d14- Udział Polaków w wojnie rosyjsko-japońskiej na morzu w latach 1904-1905- A.Zbierski, M.Cieślak, L. Trawicki.

Przy tworzeniu artykułu korzystaliśmy z tekstu: Na służbie w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego. Casus oficera narodowości polskiej na przykładzie wiceadmirała Edwarda Szczęsnowicza : Paweł Łyziński

Skomentuj

W związku ze zmianą systemu komentarzy, użytkownicy zarejestrowani przed dniem 18.04.2019r. muszą na nowo utworzyć konto na portalu, ponieważ konta użytkowników oraz komentarze ze starego systemu nie były migrowane.