• 1
  • 2
  • 3
poniedziałek, 11 lipiec 2016 12:56

Historia jednej fotografii

Napisane przez IT

W zasobach Narodowego Archiwum Cyfrowego można znaleźć ponad trzydzieści starych zdjęć z Augustowa z okresu międzywojennego. Interesująca i intrygująca, bo przedstawiająca osoby, jest fotografia z 1934 roku zatytułowana: "Kurs dla nauczycieli języka polskiego pracujących za granicą". Ponadto opatrzona jest dedykacją.

Czarno-biała fotografia przedstawia trzy osoby siedzące przy drewnianym, dużym stole, na środku bukiet polnych kwiatów w wazonie. Z opisu zdjęcia przeczytamy, że widoczne osoby to kierownictwo augustowskiego kursu dla nauczycieli pracujących za granicą: w środku siedzi sekretarka, pani Maria Glapińska, obłożona dokumentami, po jej bokach kierownik kursu Janusz Wiącek (z prawej) i gospodarz kursu, nauczyciel języka polskiego z Francji, Eugeniusz Turski (z lewej). Na fotografii zamieszczona jest dedykacja: "Czytelnikom i redakcji I. Kuriera Codziennego, Turski, gospodarz pierwszego wakacyjnego kursu nauczycielstwa polskiego pracującego zagranicą, sierpień 1934".

Jak wynika z powyższego zapisu, zdjęcie zostało podarowane Ilustrowanemu Kurierowi Codziennemu, pierwszemu ogólnopolskiemu dziennikowi polityczno-informacyjnemu wydawanemu w Krakowie w latach 1910-1939, a później trafiło do NAC, które posiada zbiór ponad 188 tysięcy fotografii tego wydawnictwa. Wśród nich odnajdziemy te dotyczące międzywojennego Augustowa.

Wracając do tematu fotografii – inicjatorem i kierownikiem kursu w Augustowie dla nauczycieli pracujących za granicą był Janusz Antoni Wiącek. Doświadczenie nauczycielskie zdobywał m. in. we Francji, pracował też na stanowisku instruktora oświaty pozaszkolnej przy ambasadzie polskiej w Paryżu. Program kursu ułożyła i realizowała natomiast Komisja Pomocy Nauczycielstwa Pracującego Zagranicą działająca przy Związku Nauczycielstwa Polskiego. Celem kursu było dokształcenie i samodoskonalenie nauczycieli polonijnych, którzy jako "obywatele innych państw i absolwenci innych szkół nie mają możliwości opanowania należytego kultury polskiej".

Pierwszy kurs dla nauczycielstwa z terenów zagranicznych zorganizowano w Augustowie w 1934 roku. Prawdopodobnie w sierpniu, bo taki miesiąc widnieje na interesującej nas fotografii. Pozostaje pytanie, jak długo trwał, tydzień, dwa czy dłużej? Wzięło w nim udział 40 nauczycieli z krajów europejskich – Belgii, Czechosłowacji, Estonii, Holandii, Jugosławii, Niemiec i Rumunii. Rok później do Augustowa przybyła podobna liczba nauczycieli pracujących nie tylko w Europie, lecz także w odległej Kanadzie czy Stanach Zjednoczonych.

Wykładowcami w 1935 roku byli: pani Wiąckowa, J. Tworkowska, A. Konewka, S. Maciszewski, J. Niezgoda, K. Maj, St. Tazbir, H. Ładosz, A. Hertz, Wdziekoński, Kawalec, Szwedowski, Zarychta, Rozwadowski i Weinstejn. Być może służyli radą i pomocą swoim zagranicznym kolegom także w 1934 roku.

Program kursu był urozmaicony. Obejmował: "wykłady o oświacie pozaszkolnej, bibliotekarstwie, harcerstwie, prowadzeniu świetlic, teatrze, wychowaniu fizycznem oraz o kwestiach związanych z sytuacją społeczno-polityczną Polski współczesnej". Tak więc uczestnicy zajmowali się przede wszystkim problemami współczesnej Polski a nie zagadnieniami metodyczno-pedagogicznymi.

Jak wyglądał typowy dzień uczestników kursu? O siódmej udawali się na godzinną rozgrzewkę fizyczną, po śniadaniu do godziny trzynastej był czas na wymianę doświadczeń podczas pięciogodzinnych dyskusji, referatów i sprawozdań ze środowisk poszczególnych krajów, by wcielić najlepsze rozwiązania w życie w swoich środowiskach. Po obiedzie przychodził czas na relaks na łonie przyrody poprzez organizowanie zawodów sportowych (np.w siatkówce) czy rejsu statkiem po augustowskich jeziorach. Wieczory upływały na recytowaniu poezji, czytaniu literatury polskiej. Poświęcano także uwagę na sprawy społeczne naszego regionu. Odbywały się konferencje z udziałem przedstawicieli miejscowych organizacji społecznych (np. Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet) w celu nawiązania praktycznego i faktycznego kontaktu z Polakami żyjącymi za granicą.

Wszystkie informacje zamieszczone w tym artykule, dotyczące funkcjonowania wakacyjnych kursów dla nauczycieli pracujących za granicą, pochodzą z lat 1934 i 1935 z czasopisma regionalnego ziemi augustowskiej "Nasz Głos" wydawanego przez Związek Nauczycielstwa Polskiego w Augustowie. W kolejnych latach nie ma wzmianek o organizacji tych kursów w naszym mieście. Czyżby odbyły się tylko dwa? W takim przypadku fotografia z 1934 roku może okazać się unikatową.

Zdjecie: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Gruby Benek