• 1
  • 2
  • 3
  • 4
sobota, 09 grudzień 2017 22:12

„Dom Szyców” w Sztabinie

Napisane przez ZK

Zabudowania Szyców (obecnie Lotkowskich), zlokalizowane przy ulicy Rybackiej w Sztabinie, są jednym z najważniejszych „niemych” świadków historii związanej z Obławą Augustowską. Nieliczne relacje przekazane przez osoby tam przetrzymywane i ocalone oraz relacje rodzin osób zamordowanych przez sowietów w lipcu 1945 r. budziły i nadal budzą grozę. Te niepozorne zabudowania, drewniany dom mieszkalny i dwa budynki gospodarcze, skrywają mroczną tajemnicę.

Dzisiaj „Dom Szyców” traktujemy, jako kolejny punkt filtracyjny osób zatrzymanych w Obławie. Tu trafiali ludzie przetrzymywani w okolicznych stodołach, chlewach, piwnicach, których nazwiska znalazły się na przygotowanych wcześniej przez konfidentów i UB listach osób należących do Armii Krajowej lub im pomagających. Trafiały tu także osoby, które przy wstępnej selekcji w pierwszych punktach filtracji, nieopatrznie przyznały się do kontaktów z niepodległościowym podziemiem lub zostały wskazane przez osoby już zatrzymane w Obławie.
Zabudowania znajdują się na końcu ulicy Rybackiej, dalej są tylko łąki i rzeka Biebrza. Miejsce to łatwiej było pilnować, ucieczka była praktycznie niemożliwa. Takie oddalenie od centrum wsi powodowało także większą bezkarność przesłuchujących, odgłosy bicia, krzyki, nie były słyszane we wsi.Tak też i tu było, przesłuchiwania były tu bardzo brutalne, przetrzymywane tam osoby były bite, utrwalił się przekaz o wyrzucaniu przesłuchiwanych na zewnątrz budynku, na trawę dla otrzeźwienia. Z zabudowań tych wywożono Ofiary Obławy Augustowskiej do miejsc, gdzie byli pozbawiani życia.
Zabudowania te zapisane zostały w dziejach Obławy Augustowskiej jako „Dom Szyców”. Obecny mieszkaniec tej posesji Pan Janusz Lotkowski dodał więcej informacji o tym miejscu i mieszkających tu wcześniej przodkach.

Nazwisko Szyc jest znane w Sztabinie, rodzin o takim nazwisku było w trakcie trwania Obławy Augustowskiej trzy. Jedna rodzina mieszkała w centrum Sztabina, dom drugiej zlokalizowany był przy skrzyżowaniu ulic Młodości i Rybackiej. Trzecia, interesująca nas rodzina, mieszkała w gospodarstwie na końcu ulicy Rybackiej.

Mieszkali tu Aleksander i Stanisława Szycowie – pradziadkowie ze strony ojca Janusza Lotkowskiego. Na początku XX wieku wyjechali oni do USA. Tam urodziły im się dwie córki Melania i Helena. Jeszcze przed I wojną światową Stanisława z córkami powróciła do kraju i zamieszkała tymczasowo w rodzinnym domu w Jaminach u Tomaszewskich, natomiast Aleksander pozostał jeszcze przez kilka lat w Ameryce. Do Polski powrócił już po odzyskaniu niepodległości. Wtedy też rodzina Szyców założyła swoje siedlisko na końcu ulicy Rybackiej, wybudowali dom, a także zabudowania gospodarcze.

Na stodole widnieje data budowy – rok 1920. Aleksander Szyc był kowalem, we wsi nazywany był „Pszczółka”. W 1924 roku urodził się im syn Kazimierz nazywany potocznie Dzidek. W trakcie II wojny Dzidek został aresztowany i wywieziony do obozu pracy w Niemczech.
Po wyzwoleniu obozu nie powrócił już niestety do rodzinnego domu. Znając sytuację polityczną w Polsce postanowił wyemigrować do Australii. Na płynącym statku poznał swoją przyszłą żonę i osiedlił się na stałe na południu Australii. Dopiero w latach 70–tych XX wieku odwiedził po raz pierwszy rodzinny dom.

Po aresztowaniu syna, w domu na ulicy Rybackiej pozostali tylko rodzice, ponieważ obie córki po wyjściu za mąż wyprowadziły się. Po II wojnie światowej w „Domu Szyców” mieszkali nie tylko Szycowie. Dom był przedzielony na połowę. Jedna część wynajmowana była różnym ludziom do lipca 1966 roku, kiedy to zamieszkał tu ze swoją rodziną Józef Lotkowski – najstarszy syn Melanii, wnuczek Aleksandra i Stanisławy, a jednocześnie ojciec Janusz Lotkowskiego. Aleksander zmarł w 1966 roku, a Stanisława w 1973 roku. Po ich śmierci w rodzinnym domu zamieszkała ponownie ich córka Melania z mężem Kazimierzem Lotkowskim, żołnierzem wojska polskiego w trakcie wojny polsko – bolszewickiej w 1920 r.

Nie mamy wystarczających informacji na temat okoliczności w jakich doszło do przetrzymywania osób zatrzymanych w czasie Obławy Augustowskiej w gospodarstwie Szyców. To co się działo w zabudowaniach Szyców podczas Obławy Augustowskiej nie było przekazywane następnym pokoleniom. Janusz Lotkowski o mrocznej historii jego gospodarstwa dowiedział się nie od członków rodziny. Jego rodzice najprawdopodobniej nie mieli także o niej wiedzy, gdyż nie mieszkali wówczas w tym domu.

Aleksander i Stanisława Szycowie, najprawdopodobniej z obawy przed UB i sowieckimi represjami, nie przekazali tej historii swoim potomkom.

 

Zbigniew Kaszlej

Źródło: akklub.pl

Skomentuj

W związku ze zmianą systemu komentarzy, użytkownicy zarejestrowani przed dniem 18.04.2019r. muszą na nowo utworzyć konto na portalu, ponieważ konta użytkowników oraz komentarze ze starego systemu nie były migrowane.

Foto Bajka - Lustra
MIRAD - Bar przy kominku
Foto Bajka - Fotograf
Zakład stolarski
Opał klasy PREMIUM
Drewno opałowe
GENERALI
Tepete - Auto zastępcze
Weterynarz
Biuro Rachunkowe