Wydrukuj tę stronę
czwartek, 14 wrzesień 2017 10:57

Bajka prawdziwa czyli drewniane domki na Podlasiu

Napisane przez EL
Fot. By Yarl (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons Fot. By Yarl (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

Są jednym ze znaków rozpoznawczych regionu Podlasia. Z niedużymi okienkami, reprezentacyjnym gankiem bądź werandą często przeszkloną kolorowymi szybkami. Zdobione okiennice, wyrzeźbione na frontach figury geometryczne, wzory roślinne i zwierzęce pomalowane w kontrastowych kolorach w stosunku do reszty budynku.... Wyglądają jak wyciągnięte z bajki, cieszą oko i malują uśmiech radości na twarzy. Takie są właśnie tradycyjne, drewniane domki na Podlasiu.

Skąd się wziął ich niepowtarzalny styl i artyzm sięgający głęboko, aż do wnętrza ludzkiego serca i podaje jak na dłoni to ciepło, które ma każda gospodyni dla swego domu. Podaje w formie pięknych budyneczków, których wielobarwność i często fikuśne wzory uczą nas jeszcze raz, że sztuka ludowa nie ma nic wspólnego z kiczem, a dzięki prostocie przekazu dociera do każdego...
Witold Dynowski genezę zdobnictwa wyprowadzał od budynków kolejowych wznoszonych przez rosyjskich rzemieślników, nazywanych przez miejscową ludność burłakami, w drugiej połowie XIX wieku. Od burłaków pochodzą ozdobne obramowania okien, zwłaszcza nadokienniki.

Innego źródła inspiracji dostarczyło "bieżeństwo" (1915-1922), w ramach którego wielu mieszkańców podlaskich wiosek udało się w głąb Rosji, na ogół do guberni leżących po obu stronach Uralu. Poznano tam bogate zdobnictwo architektoniczne rosyjskich wsi i miast. Miało to wpływ na rozwój zdobnictwa budynków mieszkalnych na Białostocczyźnie w okresie międzywojennym. „Bieżeńcy” wracali do zniszczonych domów, które należało odbudować i przy których odbudowie wprowadzono elementy zdobnicze. „Bieżeństwo” było też punktem zwrotnym w świadomości mieszkańców regionu. Od tego bowiem momentu zaakceptowano nowe rozwiązania architektoniczne, a poznane wzory ozdobień architektonicznych zostały wykorzystane przez miejscowych rzemieślników w sposób twórczy. Dzięki temu uzyskano cechy indywidualne i charakterystyczne tylko dla tego regionu.

Podlaski styl zdobienia drewnianych domów zaczął zanikać po II wojnie światowej na skutek rozpowszechnienia budownictwa murowanego i stopniowego wyludniania wsi, a jego kres przypadł na lata siedemdziesiąte XX wieku. Na szczęście do dziś tej architektonicznej "bajki prawdziwej" możemy doświadczać patrząc na budynki, które pozostały. Cieszy również fakt, że część osób budując nowe domy nawiązuje do dawnego stylu, pięknie wpisując się w krajobrazy Podlasia.

Źródło: www.wikipedia.org